Ενταξιακή Εκπαίδευση: Θεσμικό πλαίσιο και χρήσιμες οδηγίες για τη σχολική πράξη

 Η ενταξιακή εκπαίδευση αποτελεί βασική διάσταση της λειτουργίας του σύγχρονου σχολείου, με στόχο τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης, συμμετοχής και προόδου όλων των μαθητών και μαθητριών, συμπεριλαμβανομένων των μαθητών/τριών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

Για την υποστήριξη των σχολικών μονάδων και των εκπαιδευτικών συγκεντρώνονται στην παρούσα ανάρτηση τρία σημαντικά κείμενα, τα οποία συμπληρώνουν το θεσμικό και παιδαγωγικό πλαίσιο της ενταξιακής εκπαίδευσης.

1. Οδηγίες – κατευθύνσεις για τη λειτουργία των θεσμών ενταξιακής εκπαίδευσης

Η εγκύκλιος 138415/Δ3/04-12-2023 παρέχει οδηγίες για τη λειτουργία βασικών θεσμών υποστήριξης των μαθητών/τριών, όπως οι Επιτροπές Διεπιστημονικής Υποστήριξης (Ε.Δ.Υ.), τα ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ., τα Τμήματα Ένταξης και η Παράλληλη Στήριξη-Συνεκπαίδευση.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενταξιακή διάσταση της υποστήριξης. Οι δράσεις των Ε.Δ.Υ., για παράδειγμα, περιλαμβάνουν τόσο ομαδικές όσο και εξατομικευμένες παρεμβάσεις, με τις ομαδικές δράσεις να έχουν πρωτεύοντα ρόλο και τις εξατομικευμένες να σχεδιάζονται με προσανατολισμό στην ένταξη του μαθητή στη σχολική ζωή.

2. Νόμος 5224/2025 – σημαντικές τροποποιήσεις στον ν. 3699/2008

Ο ν. 5224/2025 (Α΄ 142) περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, σημαντικές ρυθμίσεις για τη φοίτηση μαθητών/τριών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Ειδικότερα, το άρθρο 117 τροποποιεί το άρθρο 6 του ν. 3699/2008 και επαναδιατυπώνει τις δυνατότητες φοίτησης των μαθητών/τριών και τα πρόσωπα και τις δομές που συνεργάζονται για την εκπαιδευτική τους υποστήριξη.

Η ρύθμιση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ του εκπαιδευτικού της τάξης, των εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, των Συμβούλων Εκπαίδευσης, του ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ., της Ε.Δ.Υ. και της οικογένειας.

Ο ίδιος νόμος περιλαμβάνει και ρυθμίσεις που αφορούν τον Σχολικό Νοσηλευτή, μεταξύ άλλων ως προς το πεδίο υποστήριξης των μαθητών/τριών για τους οποίους έχει εγκριθεί η σχετική υποστήριξη.

3. Διευκρινιστικές οδηγίες του ν. 3699/2008, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει

Η εγκύκλιος 122194/ΓΔ4/01-10-2025 εκδόθηκε με αφορμή, μεταξύ άλλων, την τροποποίηση του άρθρου 6 του ν. 3699/2008 από τον ν. 5224/2025 και αποσκοπεί στην αποσαφήνιση ζητημάτων που αφορούν την εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου στην εκπαιδευτική πράξη.

Μεταξύ των θεμάτων που διευκρινίζονται περιλαμβάνονται η λειτουργία του Τμήματος Ένταξης και της Παράλληλης Στήριξης-Συνεκπαίδευσης, ο ρόλος των εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, η συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς Γενικής Εκπαίδευσης, καθώς και ζητήματα που αφορούν το Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης (Ε.Π.Ε.).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επισήμανση ότι το Τμήμα Ένταξης και η Παράλληλη Στήριξη-Συνεκπαίδευση λειτουργούν ως ενισχυτικοί και ενταξιακοί θεσμοί της μαθησιακής διαδικασίας και της παιδαγωγικής πράξης, με στόχο την ανάπτυξη του μέγιστου δυνατού βαθμού αυτονομίας των μαθητών/τριών τόσο σε μαθησιακό όσο και σε ψυχοκοινωνικό επίπεδο.

Χρήσιμο υλικό για εκπαιδευτικούς και σχολικές μονάδες

Τα τρία κείμενα που συγκεντρώνονται στην παρούσα ανάρτηση μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο σημείο αναφοράς για τους/τις εκπαιδευτικούς, τις διευθύνσεις των σχολικών μονάδων, τους/τις εκπαιδευτικούς Ειδικής Αγωγής και τα μέλη των Ε.Δ.Υ., καθώς συνδέουν το θεσμικό πλαίσιο με ζητήματα που προκύπτουν στην καθημερινή σχολική πράξη.

Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η παράλληλη μελέτη τους, καθώς οι οδηγίες του 2023, οι νεότερες νομοθετικές ρυθμίσεις του 2025 και οι διευκρινίσεις του Οκτωβρίου 2025 αποτυπώνουν την εξέλιξη του πλαισίου της ενταξιακής εκπαίδευσης και βοηθούν στην πληρέστερη κατανόηση των ρόλων, των διαδικασιών και των μορφών υποστήριξης που προβλέπονται στο σχολείο.

Το υλικό της ανάρτησης:

📌 «Οδηγίες – κατευθύνσεις για τη λειτουργία των θεσμών ενταξιακής εκπαίδευσης»
📌 Νόμος 5224/2025 – σχετικές ρυθμίσεις για την Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση
📌 «Διευκρινιστικές οδηγίες του ν. 3699/2008 (Α΄199), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει» – Εγκύκλιος 122194/ΓΔ4/01-10-2025

Η συγκέντρωση του υλικού αποσκοπεί στην άμεση και εύχρηστη πρόσβαση των εκπαιδευτικών στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο, ώστε να υποστηρίζεται η καθημερινή εκπαιδευτική και παιδαγωγική πρακτική με γνώμονα τη συμμετοχή, την υποστήριξη και την ένταξη όλων των μαθητών και μαθητριών.